Kêmbûna Nirxê Wesayîtê Çi ye?

Qezayên trafîkê ne tenê zirara fizîkî çêdikin; dikarin bibin sedema kêmbûna nirxê bazara destê duyem a wesayîtê jî. Ji vê kêmbûnê re kêmbûna nirxê wesayîtê (araç değer kaybı) tê gotin. Heta ku tamîr ji aliyê teknîkî ve bêqusûr were kirin jî, tomara zirarê ya wesayîtê, parçeyên guhertî an tamîrkirî û cureyê zirarê dikarin bandorê li nirxandina kiriyarên muhtemel bikin.

Xala 85an a Qanûna Trafîka Rêyan a bi hejmara 2918 (Karayolları Trafik Kanunu), berpirsiyariya hiqûqî ya xebitînerê wesayîtê (işleten) û, heke şert hebin, ya xwediyê karsaziya girêdayî (bağlı teşebbüs sahibi) ji bo zirarên ku ji xebitandina wesayîta motorî derdikevin rêk dixe. Daxwaza kêmbûna nirxê; bi nirxandina hevbeş a rêjeya qusûrê (kusur oranı), girêdana di navbera zirar û qezayê de û şertên din ên berpirsiyariyê tê diyarkirin.

Ji 1ê Tîrmeha 2026an û Pê Ve di Kêmbûna Nirxê de Çi Guherî?

Bi guhertina ku ji aliyê Saziya Rêkxistin û Çavdêriya Sîgortekirin û Teqawidiya Taybet (SEDDK) ve hatiye amadekirin û di Rojnameya Fermî (Resmî Gazete) ya bi tarîxa 12ê Hezîrana 2026an û hejmara 33278 de hatiye weşandin, di Şertên Giştî yên Sîgorteya Berpirsiyariya Darayî ya Mecbûrî ya Wesayîtên Motorî yên Rêyan (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları) de rêkxistinên ku rasterast têkildarî kêmbûna nirxê ne hatin kirin. Guhertin di 1ê Tîrmeha 2026an de ketin meriyetê. Nûbûnên sereke ev in:

  • Serlêdana cuda ne hewce ye: Xwediyê mafê (hak sahibi) ku ji bo zirara wesayîtê serî li sîgorteya trafîkê ya mecbûrî dide, tê qebûlkirin ku daxwaza kêmbûna nirxê jî kiriye. Ji bo kêmbûna nirxê ne şert e ku daxwaznameyeke (dilekçe) cuda were dayîn.
  • Kêmbûna nirxê bi rapora eksper tê diyarkirin: Heke ji bo zirara wesayîtê eksperê sîgorteyê hatibe tayînkirin, eksper di rapora xwe de cih dide tespîta xwe ya derbarê mîqdara kêmbûna nirxê de jî.
  • Pîvanên hesabkirinê bi eşkereyî hatin rêzkirin: Marke, temen, model, asta bikaranînê (kullanılmışlık düzeyi), parçeyên ku zirar dîtine, dîroka zirarên berê û cudahiya di navbera nirxê firotina destê duyem ê wesayîtê berî qezayê û nirxê wê yê firotina destê duyem piştî tamîrê de tên berçavgirtin.
  • Dema agahdarkirinê ya kurt: Sîgorteker mecbûr e ku mîqdara kêmbûna nirxê ya ku hesab kiriye, bi nivîskî an bi rêya hilgirekî daneyên domdar (kalıcı veri saklayıcısı) wekî kurteperyam (SMS), e-name an e-Devletê, herî dereng di nava roja kar a piştî roja ku rapora dawî ya eksper gihîştiyê de, ji xwediyê mafê re ragihîne.
  • Pêşîniya parçeyên orîjînal: Parçeya orîjînal a ku tamîrkirina wê ne gengaz e, wekî qaîde bi parçeya orîjînal tê guhertin. Ji bo ku parçeya hevwate (eşdeğer parça) an parçeya ji nû ve bikarhatî (yeniden kullanılabilir parça) were bikaranîn, barê îspatkirinê (ispat yükü) yê ku razîbûna xwediyê mafê hatiye wergirtin an jî guhertina bi parçeya orîjînal ne gengaz e, li ser sîgortekerê ye.
  • Wesayîtên bi zirara giran: Di wesayîtên ku bi rapora eksper zirara giran (ağır hasar) lê hatiye tespîtkirin de, heta ku belgeya tomarê (tescil belgesi) ya bi mohra “ji trafîkê hatiye kişandin” (trafikten çekilmiştir) ji sîgortekerê re neyê pêşkêşkirin, tazmînat nayê dayîn.

Her çend ev guhertin pêvajoya serlêdanê hêsan dike jî, mîqdara ku sîgorteker hesab dike xwediyê mafê girê nade. Heke hûn difikirin ku mîqdara hatî ragihandin zirara rastîn nagire, hûn dikarin serî li Komîsyona Hakemiya Sîgorteyê (Sigorta Tahkim Komisyonu) bidin an jî doz vekin. Divê li gorî roja qezayê û ya serlêdanê bi awayekî cuda were nirxandin ka di dosyaya taybet de kîjan rêkxistin dê were sepandin.

Kêmbûna Nirxê Wesayîtê Çawa Tê Hesabkirin?

Kêmbûna nirxê wesayîtê ne tenê bi nêrîna li fatûreya tamîrê tê hesabkirin. Şertên giştî bi eşkereyî rêk dixin ku kêmbûna nirxê dê ji aliyê eksperê sîgorteyê yê ku li gorî usûl û bingehên ku SEDDK diyar dike hatiye tayînkirin ve, li ser bingeha cudahiya di navbera nirxên firotina destê duyem ên wesayîtê yên berî qezayê û piştî tamîrê de were tespîtkirin.

Di lêkolîna eksperê sîgorteyê an jî, dema ku nakokî derbasî darizandinê dibe, di lêkolîna pisporê dadgehê (bilirkişi) de, hêmanên jêrîn girîng in:

  • Marke, model û sala çêkirinê ya wesayîtê
  • Kîlometreya wê di roja qezayê de û asta bikaranîna wê
  • Nirxê bazara destê duyem berî qezayê
  • Cure û mezinahiya zirarê û deverên ku zirar dîtine
  • Parçeyên tamîrkirî, boyaxkirî an guhertî, û gelo parçeya hatî bikaranîn orîjînal e an hevwate ye
  • Dîroka zirar û tamîrên berê yên wesayîtê
  • Rêjeya qusûrê û awayê çêbûna qezayê

Tazmînata Kêmbûna Nirxê Wesayîtê Ji Kê Dikare Were Xwestin?

Wekî qaîde, xwediyê wesayîtê yê ku di qezayê de bi tevahî an jî qismî bêqusûr e, dikare kêmbûna nirxê ya li hember rêjeya qusûrê bixwaze. Li gorî taybetmendiyên bûyerê, daxwaz dikare li sîgortekerê sîgorteya trafîkê ya mecbûrî ya wesayîta qusûrdar, li xebitîner, li ajokar an li berpirsên din were rêkirin.

Xala 91an a Qanûna Trafîka Rêyan pêşbînî dike ku ji bo pêkanîna berpirsiyariya di bendê yekem ê xala 85an de, sîgorteya berpirsiyariya darayî ya mecbûrî (zorunlu mali sorumluluk sigortası) were kirin. Li gorî şertên giştî, teminata zirarên malî kêmbûna nirxê ya ku di wesayîta zirardîtî de çêdibe jî dihewîne. Rêjeya qusûrê rasterast bandorê li mîqdara ku dikare were xwestin dike.

Sînorên Teminatê yên Sîgorteya Trafîkê ya Mecbûrî ji bo Sala 2026an

Sînorên teminatê yên sîgorteya trafîkê ya mecbûrî her sal tên nûkirin û di nirxandinê de sînorên ku di roja qezayê de derbasdar in bingeh tên girtin. Ji bo dema 1ê Çileyê–31ê Kanûna 2026an, teminata zirara malî ji bo her wesayîtê 400.000 TL, ji bo her qezayê 800.000 TL ye.

Teminata lêçûnên tenduristiyê û ya seqetbûn û mirinê ji bo her kesî 3.600.000 TL ye. Sînorê zirara bedenî ya ji bo her qezayê li gorî bikaranîn û koma wesayîtê diguhere; bo nimûne, di wesayîtên motorî yên ku ji bo veguhastina mirovan tên bikaranîn de 18.000.000 TL ye. Divê polîçeya rojane, koma wesayîtê û roja qezayê bi hev re werin kontrolkirin.

Kêmbûna nirxê wesayîtê, digel zirara wesayîtê, di nav teminata zirara malî de tê qerebûkirin. Ji bo beşa zirarê ya ku ji sînorê polîçeyê derbas dibe an jî li derveyî çarçoveya sîgorteyê dimîne, îhtîmala serlêdana li berpirsên din dikare bi awayekî cuda were lêkolîn.

Belgeyên Pêwîst ji bo Daxwaza Kêmbûna Nirxê Wesayîtê

Her çend ji bo kêmbûna nirxê daxwaznameyeke cuda ne hewce be jî, belgeyên temam û bi hev re lihevhatî tespîtkirina rast a zirarê û kêmbûna nirxê hêsantir dikin.

  • Tutanaxa tespîtkirina qezayê (kaza tespit tutanağı) an belgeyên qezayê yên ku ji aliyê hêzên ewlehiyê (kolluk) ve hatine amadekirin
  • Tomarên ku rêjeya qusûrê û, heke hebe, encama îtîraza li qusûrê nîşan didin
  • Ruxseta wesayîtê (ruhsat), agahiyên nasname û têkiliyê yên serlêder
  • Rapora ekspertîzê, tomarên servîsê, fatûreyên tamîrê û lîsteya parçeyên guhertî
  • Wêneyên qezayê û zirara li ser wesayîtê ku ji aliyên cuda ve hatine kişandin
  • Agahiyên polîçeya sîgorteyê û dosyaya zirarê
  • Tomarên ku nirxê bazarê yê wesayîtê di roja qezayê de piştgirî dikin
  • Agahiyên hesabê bankê yê ku dê pere jê re were dayîn

Serlêdana li Şirketa Sîgorteyê

Ji 1ê Tîrmeha 2026an û pê ve, serlêdana ku ji bo zirara wesayîtê li sîgorteya trafîkê ya mecbûrî tê kirin, daxwaza kêmbûna nirxê jî dihewîne. Digel vê yekê, tê pêşniyarkirin ku serlêdan bi nivîskî an jî bi rêya kanaleke ku dikare were tomarkirin were kirin û hejmara serlêdanê were parastin. Divê tomara wan ragihandinên ku bi rêya Navenda Hevpar a Ragihandina Zirarê ya Alo 193 (Alo 193 Ortak Hasar İhbar Merkezi) tên kirin jî were parastin; ev navend bi belavokên (genelge) SEDDK hatiye avakirin û di 1ê Îlona 2026an de dest bi xebatê kiriye. Ji bo îspatkirina ka dem ji kîjan rojê ve dest pê dikin, ev tomar girîng e.

Mîqdara kêmbûna nirxê ya ku sîgorteker ragihandiye û rapora eksper a ku bingeha wê ye bi nivîskî bixwazin. Berî ku hûn îbranameyê (ibraname) an belgeya dayînê îmze bikin, çarçoveya wê bi baldarî bixwînin; heke hûn difikirin ku dayîn zirara we nagire, bi nivîskî diyar bikin ku hûn mafên xwe yên derbarê beşa zêde de (fazlaya ilişkin haklar) diparêzin.

Li gorî xala 97an a Qanûna Trafîka Rêyan, heke saziya sîgorteyê di nava 15 rojan de bi nivîskî bersiva serlêdanê nede an bersiva hatî dayîn daxwazê pêk neyne, kesê zirardîtî dikare rêyên dozê an hakemiya sîgorteyê binirxîne.

Serlêdana li Komîsyona Hakemiya Sîgorteyê

Heke şirketa sîgorteyê daxwazê red bike, bi kêmasî bicîh bîne an jî, ji bo sîgorteya trafîkê, di dema bersivdanê ya 15 rojan de bersiv nede, serlêdana li Komîsyona Hakemiya Sîgorteyê (Sigorta Tahkim Komisyonu) dikare were nirxandin. Berî serlêdanê, divê serlêdana nivîskî li şirketa sîgorteyê hatibe kirin û ev serlêdan bi belgeyan were îspatkirin.

Piştî pêşlêkolînê, hakem an desteya hakeman derbarê dosyaya ku jê re hatiye şandin de, wekî qaîde herî dereng di nava çar mehan de biryarê dide; ev dem dikare bi razîbûna eşkere û nivîskî ya aliyan were dirêjkirin.

Ji 22ê Çileya 2026an û pê ve, li dijî biryarên hakeman ên ku mîqdara nakokiyê 35.000 TL û zêdetir e, li ba Komîsyonê dikare îtîraz were kirin. Di nakokiyên ku ji 383.000 TL derbas dibin de, li dijî biryara desteya hakeman a îtîrazê rêya temyîzê heye. Ji ber ku ev sînorên darayî bi awayekî demî tên nûkirin, divê mîqdarên rojane yên di roja serlêdan û biryarê de werin kontrolkirin.

Pêvajoya Doz û Navbeynkariyê

Dema vekirina dozê li dijî şirketa sîgorteyê an berpirsên din bikeve rojevê, dadgeha erkdar û desthilatdar (görevli ve yetkili mahkeme) li gorî sifeta aliyan û xwezaya hiqûqî ya nakokiyê tê diyarkirin. Nirxandina dadgeh û usûlê di her dosyaya kêmbûna nirxê wesayîtê de ne yek e.

Di nakokiyên bazirganî an yên xerîdaran ên derbarê daxwaza pere an tazmînatê de, berî vekirina dozê serlêdana li navbeynkariyê (arabuluculuk) dikare şertê dozê be. Lê belê, di serlêdana rasterast a li Komîsyona Hakemiya Sîgorteyê de, navbeynkariya wekî şertê dozê nayê xwestin. Dema navbeynkariyê û usûla ku tê sepandin li gorî cureyê nakokiyê diguherin.

Ne gengaz e ku dema dadgehê an hakemiyê ji berê ve bi teqezî were diyarkirin. Çarçoveya dosyayê, lêkolîna pisporê dadgehê, delîl û rêyên îtîrazê bandorê li dema giştî dikin.

Divê Ji bo Pêşîgirtina li Windabûna Mafan Bala Xwe Bidin Çi?

  • Heke sedemeke mecbûrî wekî ewlehiya canî an birina birîndar bo saziyeke tenduristiyê tune be, ji cihê qezayê dernekevin û bila tutanaxa qezayê were amadekirin; wekî din, dibe ku mafê vegerê (rücu) yê sîgortekerê li dijî sîgortekirî bikeve rojevê.
  • Berî ku wesayîtê tamîr bikin, ji aliyên cuda ve wêneyên zirarê bikişînin.
  • Belgeyên servîsê, fatûre û lîsteya parçeyên guhertî biparêzin; di fatûreyê de kontrol bikin ka parçeya hatî bicîhkirin orîjînal e an hevwate ye.
  • Tomarên ku rêjeya qusûrê nîşan didin û, heke hebe, encama îtîrazê biparêzin.
  • Mîqdara kêmbûna nirxê ya ku sîgorteker ragihandiye û rapora eksper bi nivîskî bixwazin; bêyî ku bingehên hesabkirinê binirxînin, pêşniyarê qebûl nekin.
  • Li gorî xala 109an a Qanûna Trafîka Rêyan, daxwazên tazmînatê ji roja ku zirar û berpirsê tazmînatê hatine zanîn di nava 2 salan de, û di her rewşê de ji roja qezayê di nava 10 salan de dikevin ber demborînê (zamanaşımı); heke bûyer sûcekî pêk bîne ku ji bo wî demborîneke dirêjtir hatiye pêşbînîkirin, ew dem tê sepandin. Bêyî derengmayînê nirxandineke hiqûqî bistînin.

Encam

Kêmbûna nirxê wesayîtê kalemeke zirarê ye ku dikare piştî qezaya trafîkê çêbibe û dema şertên qanûnî pêk werin dikare were xwestin. Ji ber ku ji 1ê Tîrmeha 2026an û pê ve serlêdana zirara wesayîtê daxwaza kêmbûna nirxê jî dihewîne, pêvajo hêsantir bûye; lê ji bo ku mîqdar rast were hesabkirin, divê rêjeya qusûrê, cureyê zirarê, rewşa wesayîtê berî qezayê, teminata sîgorteyê û belgeyên di dosyayê de bi hev re werin lêkolîn.

Heke hûn tevlî qezayekê bûne û hûn difikirin ku di nirxê bazarê yê wesayîta we de kêmbûn çêbûye, girîng e ku hûn belgeyên xwe bi temamî biparêzin û bêyî ku demên derbas bibin tevbigerin. Heke hûn dixwazin li dijî mîqdara ku sîgorteker ragihandiye îtîraz bikin, ji bo nirxandina bûyera we ya taybet hûn dikarin ji parêzerekî piştgiriya hiqûqî bistînin.